Het juiste licht voor iedereen – het kantoor is een plek van verandering
Kantoren verlichten is lang vrij eenvoudig geweest. Systeemplafonds met platen van 60x60, bewezen berekeningen en een gelijkmatige doorsnee lichtopbrengst. Het voordeel is dat iedereen zich overal kan verplaatsen en zitten, maar het resulteert in licht voor niemand prettig werkt. Naarmate de manier waarop we het kantoor ontwerpen en gebruiken verandert, ontstaan er nieuwe behoeften met betrekking tot verlichting.
Het kantoor is een plek voor werk, vergaderingen, samenwerking en creativiteit. Het volgt de ontwikkeling van het bedrijf en veranderingen onder werknemers. Tegelijkertijd wordt de algemene werkomgeving in Zweden gereguleerd door de aanbevelingen van de Zweedse autoriteit voor werkomgevingen, en wordt verlichting vaak ontworpen volgens gevestigde patronen.
Henrik Clausen leidt de Fagerhult Lighting Academy en is van mening dat zowel bedrijven als werknemers zich goed voelen als het kantoor een aangename omgeving is, en dat verlichting hieraan bijdraagt. Het juiste licht is voor veel mensen van belang, maar desondanks wordt vaak de gemakkelijke weg genomen om aan de basiseisen voor de werkvloer te voldoen.
“Ik zeg niet dat 60x60 plafondplaten slecht zijn. Maar goed zijn ze ook niet, ze geven een lokatie de sfeer van een regenachtige dag. Met goed doordachte stromen en de juiste verlichting kunnen we een lichtomgeving creëren die lijkt op daglicht en die varieert tussen de verschillende delen van het kantoor, waardoor we ons beter voelen”, zegt Henrik Clausen.
"Met goed doordachte stromen en de juiste verlichting kunnen we een lichtomgeving creëren die lijkt op daglicht en die varieert tussen de verschillende delen van het kantoor, waardoor we ons beter voelen” Henrik Clausen, directeur van de Fagerhult Lighting Academy
Maar voordat een kantoor klaar is voor bezetting, moeten veel onderdelen op hun plaats vallen en verlichting is daar een van. Lisa Sandvik is projectmanager bij Tenant and Partner in Göteborg en werkt aan waardecreërende en duurzame vastgoedontwikkeling met een focus op kantoren:
“Toen we van kantoor veranderden en goede verlichting kregen, werd duidelijk hoeveel het bijdraagt aan de werkomgeving. Tegenwoordig willen we samen met de architecten de kwestie van verlichting in een veel vroeger stadium aankaarten bij eigenaren van onroerend goed en proberen ze meer uit te dagen,” zegt Lisa Sandvik.
FAGERHULT PRODUCTION OFFICE
Tegelijkertijd zijn vastgoedeigenaren vaak ver gevorderd in hun ontwerp en zijn hun processen rond inkoop en planning leidend. Als de kosten te hoog zijn, nemen ze vaak genoegen met het veranderen van de verlichting in één zone of een paar kamers.
“We hebben veel te weinig kennis over licht, wat vreemd is als we het zo hard nodig hebben. Werknemers en personen, evenals eigenaars van onroerend goed, weten heel weinig over hoe licht en contrasten ons in het dagelijks leven beïnvloeden, en niet in de laatste plaats op de werkplek. Op dit gebied moeten we samen meer leren en beter worden in het vinden van de juiste argumenten en de juiste producten om aan vastgoedeigenaren te presenteren”, zegt Lisa Sandvik.
"We hebben veel te weinig kennis over licht, wat vreemd is als we het zo hard nodig hebben." Lisa Sandvik, projectmanager bij Tenant and Partner
Alle projecten waarbij kantoren betrokken zijn, zijn gebaseerd op de aanbevelingen en richtlijnen van de Zweedse autoriteit voor de werkomgeving. Maar het is vaak moeilijk om de waarde van goed licht aan te tonen.
“Partners zoals wij en de architecten kunnen duidelijker aan huurders overbrengen welke effecten goede verlichting kan hebben. Tegelijkertijd zou ik graag zien dat eigenaren van onroerend goed een stap vooruit zetten in het willen leveren van florerende en goed functionerende werkplekken. We hebben in Scandinavië meer kennis over licht nodig. Het is voor ons een beetje een vloek en een zegen”, zegt Lisa Sandvik.
Een trend die we vandaag zien bij Tenant and Partner is dat grotere werkgevers ervoor pleiten dat werknemers een groter deel van de werkweek op kantoor zijn. Uit enquêtes blijkt dat mensen ongestoord en gefocust willen kunnen werken.
“We zien een toegenomen behoefte aan focusruimtes en stille werkplekken met goede technologie en de juiste ergonomie. Gedeelde ruimtes zijn natuurlijk nog steeds nodig, maar bovenal wil je op dezelfde manier als thuis gefocust en ongestoord kunnen werken. Het kantoor moet daarom een omgeving zijn waarin onze werknemers zich op hun gemak voelen, zich goed voelen en productief zijn, en verlichting speelt daarin een belangrijke rol”, concludeert Lisa Sandvik.
TEKST LINDA KARLSSON
FOTO BJÖRN CEDER (FAGERHULT PRODUCTION OFFICE), MATTIAS ANDERSSON (HENRIK CLAUSEN)
Gerelateerd nieuws
Fagerhult zet een nieuwe norm in de sector en schakelt over op de nieuwste LED-technologie
Fagerhult zet een nieuwe norm in de verlichtingsbranche en schakelt over op de nieuwste LED-technologie in haar armaturen. Dit betekent onder andere dat de levensduur verdubbelt van 50.000 naar 100.000 uur. “We willen het onze klanten makkelijk maken om de juiste keuze te maken, zowel voor hun portemonnee als voor het milieu”, zegt Marcus Fagerlind, technisch manager Smart Lighting bij Fagerhult. Fagerhult zet nu de volgende stap in de ontwikkeling van verlichtingstechnologie. In de toekomst zullen de armaturen worden uitgerust met de nieuwste generatie LEDs met Flip-Chip-technologie. Voor onze klanten betekent dit verlichting die energiezuiniger is, minder energie verbruikt en een superieure lichtkwaliteit biedt – terwijl de levensduur ook nog eens verdubbelt. “Omgedraaide” technologie De Flip Chip is een LED-chip uit het premiumsegment die is gebaseerd op beproefde technologie. Wat de Flip Chip onderscheidt van standaard-LEDs, is het ontwerp. Image gallery: LED-chips Section: Flip chip headline “Een LED-chip bestaat uit verschillende materiaallagen die de golflengte en eigenschappen van het licht bepalen. Een traditionele standaardchip is opgebouwd als een taart met meerdere lagen, waar het licht van onderaf doorheen schijnt. De elektroden worden aan de bovenkant van de ‘taart’ bevestigd en via gouden of zilveren draden aangesloten. Omdat deze contactvlakken aan de bovenkant zitten, houden ze ook een deel van het licht tegen, en dat is van invloed op de lichtopbrengst en daarmee op de energie-efficiëntie. "Deze metalen draden staan bij temperatuurschommelingen ook onder 'spanning', waardoor ze een mogelijke oorzaak van storingen vormen die de levensduur van de LED-chip kunnen beïnvloeden", legt Marcus Fagerlind uit: Marcus Fagerlind, technisch manager Smart Lighting bij Fagerhult, in het Experience Centre in Habo, waar verlichtingsoplossingen worden onderzocht en gedemonstreerd. Bij een Flip-Chip wordt de chip simpelweg ondersteboven gedraaid, zodat alle contactvlakken aan de onderkant van de chip zitten. Hierdoor kan het licht vrij stromen en werkt de chip efficiënter zonder storingen. Door de contactvlakken aan de onderkant te plaatsen, worden ook mogelijke storingsbronnen in de aansluitdraden voorkomen. De Flip-Chip-technologie levert daardoor een product op dat zowel efficiënter als robuuster is. Aanzienlijke energiebesparingen Wanneer de armaturen van Fagerhult zijn uitgerust met de nieuwste generatie Flip-Chip–LEDs zorgen zij voor een energiebesparing van 5 tot 10 procent, afhankelijk van de eerdere configuratie.Een efficiëntieverbetering van deze omvang heeft uiteraard een aanzienlijke invloed op het energieverbruik en de bedrijfskosten, maar ook op de klimaatimpact van het systeem.“In een onzekere wereld, waarin de ene energiecrisis de andere aflost, is het nog belangrijker geworden om de groene transitie te versnellen – en ervoor te zorgen dat energie-efficiëntie, economische overwegingen en milieubelangen hand in hand gaan. Elke kilowattuur telt", zegt Marcus Fagerlind.De levensduur is ook langer en gaat van 50.000 uur naar 100.000 uur. Dit is met andere woorden een verdubbeling van de levensduur, waardoor de armaturen van Fagerhult een veilige en rendabele investering voor de toekomst zijn. Alle vernieuwde armaturen zullen bovendien een constante lichtopbrengst hebben, waardoor ze gedurende hun hele levensduur veilig, stabiel en hoogwaardig licht bieden. Verlengde levensduur van 50.000 tot 100.000 uur, met een stabiel, hoogwaardig licht gedurende de gehele levensduur. Nieuwe industriestandaard De overstap van standaard-LEDs naar Flip-Chips geldt voor het grootste deel van het Indoor-assortiment van Fagerhult. Armatuurmodellen die al zijn uitgerust met Flip Chip worden geüpgraded naar de nieuwste generatie Flip Chip, net als alle modellen die voorheen waren uitgerust met standaard-LEDs. Deze aanpassing kan de energie-efficiëntie van de armaturen verbeteren en het stroomverbruik verlagen, wat betekent dat met een kleine inspanning een zeer groot effect wordt bereikt.Dat klinkt als een grote verandering, nietwaar? “Zeker,” zegt Marcus Fagerlind: “Maar deze aanpak; dat we het aandurven om het voortouw te nemen en de moeilijke beslissingen te nemen die nodig zijn om verandering teweeg te brengen, zit diep verankerd in het DNA van Fagerhult. We hebben nooit concessies gedaan op het gebied van ergonomie en energie-efficiëntie, maar hebben onze innovatie-inspanningen in plaats daarvan gericht op het vinden van nieuwe oplossingen. Dit is een logische stap die we moeten zetten, niet in de laatste plaats omwille van het klimaat. We willen onze verantwoordelijkheid nemen. Dit zou de norm in de sector moeten zijn.” Betekent dit dat de armaturen duurder worden?“Dat is nou precies het punt. We willen niet dat onze klanten moeten kiezen tussen wat goed is en wat eigenlijk nog beter is. Wij vinden ook dat ze niet zouden moeten kiezen tussen geld en milieu. De kosten van de upgrade worden niet doorberekend aan de klanten in de vorm van duurdere armaturen, maar worden gefinancierd uit de logistieke voordelen die de verandering met zich meebrengt. Met ons prijsmodel krijgen onze klanten de beschikking over de nieuwste technologie, voor dezelfde prijs als voorheen.”
Innovatie in elke vouw - Wrapped blinkt uit in engineering
Omdat duurzaamheid niet langer een keuze is maar een noodzaak, moet innovatie beginnen met de vraag: Wat als we het eens anders deden? Voor het R&D-team van Fagerhult werd die vraag de vonk achter Wrapped, 's werelds eerste pendelarmatuur gemaakt van karton. Traditioneel worden pendelarmaturen gemaakt met metalen frames, wat een duurzame, vertrouwde en veilige methode is. Maar het team achter Wrapped wilde ontdekken of ze een andere pad konden betreden. Ze besloten om met elkaar uit te zoeken of ze een armatuur konden maken dat niet alleen op topniveau presteerde, maar ook een minimale impact had op het milieu. Na grondige overwegingen speelt massief karton, een hernieuwbaar en gerecycled kartonmateriaal dat voorheen alleen werd gebruikt in verborgen onderdelen, nu de hoofdrol. Wrapped is meer dan een armatuur, het is een verkenning van vooruitstrevendheid en creativiteit. Zonder kant-en-klare oplossingen om zich op te baseren, moest het ontwerpteam vanaf nul beginnen. Elk element, van de constructie tot de montage, werd onder de loep genomen en het resultaat is een armatuur dat zowel technisch solide als milieubewust is. Gallery: Wrapped details De armatuurbehuizing is gemaakt van 65% gerecycled karton en kan ineen worden gevouwen door zeer nauwkeurige uitsparingen die perfect in elkaar passen. Engineering elegantie De behuizing van Wrapped bestaat uit twee belangrijke delen: de binnen- en de buitenbehuizing, beide ontworpen om in harmonie samen te werken voor kracht en stabiliteit. De buitenkant wordt bij elkaar gehouden door een rib van 75% gerecycled post-consumer aluminium, die de vouwen op hun plaats houdt en zorgt dat de vorm behouden blijft. De eindkappen zijn gemaakt van 100% gerecycled gebruikt plastic en klikken vast in nauwkeurige uitsparingen, waardoor de structuur wordt vastgezet zonder dat er schroeven nodig zijn. De aansluitdoos wordt op zijn plaats geklikt en de driver wordt aangebracht met kleine klemmetjes, gemaakt van gerecycled post-consumer plastic. De LED-printplaat is op de lens gemonteerd en wordt beschermd door een afdekking van massief karton en de complete verlichtingsmodule wordt op zijn plaats vergrendeld met een afscherming. Het resultaat is een naadloze, schroefvrije constructie die een doordacht ontwerp belichaamt. Design met een doel Fredrik Beckius, Design Engineer bij R&D, kijkt terug op de reis:"De uitdaging was het werken met een materiaal dat we nog nooit eerder voor een pendelarmatuur hadden gebruikt. We konden de onderdelen niet op de gebruikelijke manier monteren, dus moesten we op zoek naar alternatieve oplossingen."Martin Gustafsson, ook een Design Engineer, voegt hieraan toe:"We moesten een manier vinden om de armatuur kostenefficiënt te produceren, zowel voor ons als voor onze leveranciers. Elk ontwerponderdeel moest meer dan één doel dienen." Dit tweeledige denken is duidelijk zichtbaar in het hele ontwerp van Wrapped. Het gaat niet alleen om esthetiek of duurzaamheid - het gaat om technisch vernuft en om elk onderdeel te laten tellen. Citaat: Martin Gustafsson Duurzaamheid zonder compromissen Wrapped wordt gemaakt in Fagerhult, Habo, met lokaal gewonnen gerecyclede en hernieuwbare materialen. Het is een product geboren uit Zweedse innovatie, geworteld in de erfenis van eerdere duurzame ontwerpen zoals Multilume Re:Think en Kvisten. In tegenstelling tot veel milieubewuste producten is Wrapped zelfverzekerd en eenvoudigweg duurzaam. Met uiterst precieze uitsparingen, een stabiele constructie en strenge tests tijdens het hele proces voldoet Wrapped aan alle kwaliteitsnormen zonder afbreuk te doen aan zijn milieu-ethos.